Żywiecczyzna poza mapą OSI wiejskiego. Samorządy mogą jeszcze zabrać głos

Czy nasze gminy mogą stracić szansę na dodatkowe środki po 2028 roku? Trwają prace nad zasadami wsparcia rozwoju na lata 2028–2034, a decyzje podejmowane teraz mogą mieć istotny wpływ na przyszłość gmin tworzących Lokalną Grupę Działania „Żywiecki Raj”.

O co chodzi?
W ramach prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 wyznaczane są Obszary Strategicznej Interwencji (OSI). To obszary, do których ma być kierowane szczególne wsparcie rozwojowe. Jednym z nich są obszary wiejskie wymagające większego włączenia w procesy rozwojowe.

W projekcie Założeń do Planu przewidziano na ten cel około 3,8 mld euro. Środki mają trafić na rozwój przedsiębiorczości, podstawową infrastrukturę i poprawę jakości usług na tych obszarach oraz w obsługujących je małych miastach.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wyznaczyło ten obszar na poziomie powiatów, na podstawie prognozowanego spadku liczby ludności o co najmniej 5% w latach 2024–2035. Powiat żywiecki nie znalazł się w tej delimitacji, a więc żadna z naszych gmin nie została zaliczona do OSI obszarów wiejskich.

Nie oznacza to wykluczenia z podejścia LEADER ani utraty dostępu do wszystkich funduszy unijnych. Na obecnym etapie nie wiadomo jednak, jak w przyszłym LEADER zostaną zdefiniowane „obszary wiejskie o szczególnie niekorzystnych uwarunkowaniach” i czy pojęcie to zostanie powiązane z delimitacją OSI. Tym bardziej warto zabrać głos teraz.

Problem dotyczy nie tylko Żywiecczyzny
Według analizy prof. Moniki Stanny z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, na którą powołuje się Polska Sieć LGD, aż 472 gminy w Polsce (19% wszystkich), zamieszkane przez ponad 4,1 mln osób, nie zostały zakwalifikowane ani do OSI obszarów wiejskich, ani do miejskich obszarów funkcjonalnych. Ekspertka zwraca uwagę, że wyznaczanie obszarów na poziomie powiatu „uśrednia” sytuację gmin. Gmina, która wyraźnie się wyludnia, może zostać pominięta tylko dlatego, że cały powiat wypada lepiej. Dlatego rekomenduje ponowną weryfikację delimitacji na poziomie gmin.

Dwie akcje Polskiej Sieci LGD
Polska Sieć LGD – Federacja Regionalnych Sieci LGD prowadzi obecnie dwie inicjatywy skierowane do samorządów:

1. Miejsce gmin na mapie OSI. Gminy położone poza powiatami objętymi OSI obszarów wiejskich mogą skierować do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej pismo wójta lub burmistrza z wnioskiem o ponowne przeanalizowanie delimitacji, najlepiej uzupełnione danymi z własnej gminy.
2. Poparcie propozycji Parlamentu Europejskiego dla LEADER i RLKS. W listopadzie rozpoczną się rozmowy Komisji Europejskiej, Rady UE i Parlamentu Europejskiego o ostatecznym kształcie Wspólnej Polityki Rolnej i Polityki Spójności. Propozycje Parlamentu są najkorzystniejsze dla obszarów wiejskich: utrzymanie LEADER na wszystkich obszarach wiejskich, gwarantowany minimalny budżet i szeroki katalog beneficjentów. Samorządy mogą je poprzeć uchwałą rady gminy lub powiatu albo stanowiskiem wójta, burmistrza lub starosty. Do Polskiej Sieci LGD wpłynęły już 73 takie dokumenty z całej Polski.

Apelujemy do naszych samorządów

Stowarzyszenie – Lokalna Grupa Działania „Żywiecki Raj” przekazało gminom członkowskim materiały przygotowane przez Polską Sieć LGD: wzór pisma w sprawie OSI, wzór stanowiska i projekt uchwały popierających propozycje Parlamentu Europejskiego, opinię prof. Moniki Stanny oraz wykaz obszarów objętych delimitacją. Zachęcamy wójtów, burmistrzów, radnych, a także władze Powiatu Żywieckiego do zapoznania się z nimi i podjęcia działań do końca października 2026 r. Więcej informacji: www.pslgd.pl.

Najbliższe tygodnie zdecydują zarówno o przyszłym kształcie LEADER, jak i o tym, które obszary będą mogły korzystać z preferencyjnego wsparcia po 2027 roku. Warto zadbać o to, aby głos Żywiecczyzny został usłyszany.